تولید موسیقی با هوش مصنوعی، دیگر صرفاً یک تجربهٔ تکنولوژیک یا ابزار کمکی در استودیو نیست؛ بلکه بهتدریج در حال تبدیلشدن به یکی از مهمترین و بحثبرانگیزترین جریانهای موسیقی معاصر است.
امروز الگوریتمها میتوانند ملودی تولید کنند، وکال شبیهسازی کنند، تنظیم انجام دهند و حتی aesthetic صوتیِ هنرمندان مختلف را بازآفرینی کنند. همین مسئله، پرسشهای تازهای دربارهٔ مفهوم خلاقیت، اصالت، مؤلف و تجربهٔ انسانی در هنر ایجاد کرده است.
موافقان این روند معتقدند هوش مصنوعی میتواند فرآیند خلق موسیقی را دموکراتیکتر کند؛ یعنی امکانات تولید را از انحصار ساختارهای حرفهای خارج کرده و به هنرمندان مستقل اجازه دهد با محدودیت کمتر، ایدههای خود را اجرا کنند.
در مقابل، منتقدان هشدار میدهند که وابستگی بیش از حد به مدلهای الگوریتمیک ممکن است به استانداردسازی احساس، بازتولید الگوهای آماری و تضعیف تجربهٔ زیسته در موسیقی منجر شود.
در چنین شرایطی، مسئله فقط «تکنولوژی» نیست؛ بلکه تغییری است که در تعریف خلاقیت و نقش هنرمند در حال رخدادن است.
در فضای فارسی نیز بهتدریج پروژههایی در حال شکلگیری هستند که تلاش میکنند نسبت تازهای میان موسیقی، ادبیات و هوش مصنوعی ایجاد کنند. یکی از نمونههای قابلتوجه این جریان، پروژهٔ «رحیم یگانه» است.
رحیم یگانه در آثارش بیشتر بر بازآفرینی خلاقانهٔ شعر و ترانههای قدیمی با استفاده از AI تمرکز دارد؛ رویکردی که نه صرفاً بازخوانی سنتی است و نه کاملاً مبتنی بر تولید ماشینی.
آلبوم تازهٔ او با عنوان «زنجیر» مجموعهای ۹ قطعهای بر پایهٔ دوبیتیهای باباطاهر است؛ پروژهای که تلاش میکند ادبیات کلاسیک فارسی را با فرمهای معاصر تولید موسیقی و فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی پیوند بزند. قطعهٔ «مرا کشت» که اینجا میشنوید، یکی از ترکهای همین آلبوم است.
رحیم یگانه پیشتر نیز با آثاری مانند «مرو با دیگری»، «بانو»، «فصل بهار» و «معما» شناخته شده بود؛ پروژههایی که معمولاً میان نوستالژی، بازتولید دیجیتال و تجربهگرایی صوتی حرکت میکنند.
دیدگاه شما را دربارهٔ این روند چیست
آیا استفاده از هوش مصنوعی را میتوان امتداد طبیعی تحول موسیقی و ابزار تازهای برای خلاقیت دانست، یا تصور میکنید این روند میتواند به کمرنگشدن وجه انسانی و تجربهٔ زیسته در هنر منجر شود؟
